Félag sjúkraþjálfara lýsir yfir áhyggjum af fyrirhugaðri gjaldtöku hins opinbera á þjónustu sjúkraþjálfara sem heilbrigðisráðuneytið hefur boðað frá og með 1. september næstkomandi. Samkvæmt tilkynningu ráðuneytisins verður tekið upp sérstakt komugjald sem mun falla utan hins almenna greiðsluþátttökukerfis og leggst beint á notendur þjónustunnar.
Út frá tilkynningu ráðuneytisins er ljóst að um verulega aukningu á kostnaði verður að ræða fyrir þá einstaklinga sem þurfa að nýta sér sjúkraþjálfun og má áætla að verið sé að auka kostnaðarþátttöku almennings um ríflega milljarð króna. Þar af má ætla að ellilífeyrisþegar þurfi að greiða að minnsta kosti 340 milljónir króna aukalega fyrir þjónustuna og almennir notendur um 580 milljónir króna, miðað við notkunartölur ársins 2025.
Því miður kemur þessi niðurstaða ekki á óvart í ljósi þeirra áherslna sem heilbrigðisráðherra lagði til grundvallar við breytingar á lögum um sjúkratryggingar, þótt vonir hafi staðið til um að útfærslan yrði vægari. Félag sjúkraþjálfara hefur ítrekað varað við því að slík gjaldtaka geti haft áhrif á aðgengi almennings að sjúkraþjálfun, sérstaklega þeirra sem þurfa á viðvarandi þjónustu að halda eða búa við þrengri fjárhagsstöðu.
Varað við neikvæðum áhrifum á aðgengi
Félag sjúkraþjálfara hefur gagnrýnt að sérstök gjaldtaka sé eingöngu sett á þjálfun og endurhæfingu og varað við því að slíkt gæti haft bein áhrif á aðgengi að nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu. Komugjaldið mun hafa mest áhrif á þau sem eru tekjulægri, búa við langvarandi veikindi, þurfa viðvarandi þjónustu eða glíma við skerta starfsgetu og lífsgæði.
Félagið hefur komið áhyggjum sínum á framfæri í umsögnum innan samráðsgáttar stjórnvalda, fyrir velferðarnefnd Alþingis og í samtölum við einstaka þingmenn. Þar hefur sérstaklega verið bent á að gjaldtaka sem þessi geti dregið úr aðgengi, seinkað endurhæfingu og dregið úr líkum á því að fólk leiti sér aðstoðar.
Einhliða ákvörðun ráðuneytisins
Félag sjúkraþjálfara fékk ekki tækifæri til að koma að endanlegri útfærslu áður en hún var kynnt opinberlega og var upplýst um málið í gegnum fjölmiðla og opinbera tilkynningu.
Félagið vinnur nú að því að afla frekari upplýsinga frá ráðuneytinu um tæknilega útfærslu gjaldtökunnar. Jafnframt mun félagið áfram koma sjónarmiðum sjúkraþjálfara og notenda þjónustunnar á framfæri með það að markmiði að lágmarka skaðleg áhrif ákvörðunarinnar og verja aðgengi að nauðsynlegri sjúkraþjálfun.
Misvísandi upplýsingar
Félag sjúkraþjálfara ítrekar einnig fyrri gagnrýni sína á framsetningu ráðuneytisins á gögnum og upplýsingum um kostnað vegna samningsins við sjúkraþjálfara. Í fréttum ráðuneytisins hefur verið vísað til þess að kostnaður vegna sjúkraþjálfunar sé 3,4 milljörðum yfir fjárlögum. Félagið telur þá framsetningu misvísandi, enda er aðeins lítill hluti þess kostnaðar vegna aukinnar þjónustu sjúkraþjálfara. Jafnframt liggur fyrir að stjórnvöld hafi bæði vanáætlað þjónustuþörf og vanfjármagnað þann samning sem gerður var.
Félag sjúkraþjálfara hefur
áður bent á að aukin nýting þjónustunnar sé ekki merki um óeðlilega notkun, heldur endurspegli hún aðgengisþörf sem hafði safnast upp eftir langvarandi samningsleysi, hækkandi kostnað almennings og skert aðgengi að þjónustu. Þegar aðgengi að nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu batnar er eðlilegt að fleiri einstaklingar hafi tök á að sækja sér þá þjónustu sem þeir þurfa.
Það er mat Félags sjúkraþjálfara að lausnin við vanfjármögnun heilbrigðisþjónustu eigi ekki að vera sú að færa verulegan kostnað yfir á sjúklinga. Slík nálgun getur aukið ójöfnuð, dregið úr forvörnum og endurhæfingu og leitt til meiri kostnaðar annars staðar í heilbrigðiskerfinu til lengri tíma.
Kostnaður færist yfir á sjúklinga
Ljóst er að kostnaður fjölmargra einstaklinga mun aukast verulega fyrir þessa þjónustu sem fæstir hafa val um hvort þeir sækja sér. Ætla má að kostnaður einstaklinga sem eru með viðvarandi einkenni og þurfa að jafnaði vikulega þjónustu yfir árið til að viðhalda færni eða atvinnugetu gæti hæglega aukist um að minnsta kosti 60 til 80 þúsund krónur á hverju ári og jafnvel verulega umfram það. Það myndi jafngilda um 80 til 105% hækkun á þeim gjöldum sem þeir þurfa að reiða fram, að því gefnu að viðkomandi sé eingöngu í þjónustu hjá sjúkraþjálfara.
Ef horft er til aldraðra þá gæti kostnaður einstaklings sem þarfnast þjónustu einu sinni í viku að jafnaði til að geta búið sjálfstætt aukist um 40 - 50 þúsund krónur sem jafngildir 80% hækkun frá því sem nú er.
Greiningardeildir hafa bent á að aukin gjaldtaka á heilsugæslustöðvum muni hafa áhrif á verðbólgu, en ljóst er að sú gjaldtaka sem boðuð er á sjúkraþjálfun er mun veigameiri.
Nauðsynlegt að setja greiðsluhámark
Félag sjúkraþjálfara telur brýnt að sett verði skýrt hámark á greiðslur einstaklinga vegna komugjalda. Lausnin við vanfjármögnun heilbrigðisþjónustu á ekki að vera sú að færa kostnaðinn yfir á sjúklinga sem þurfa á reglulegri sjúkraþjálfun að halda. Slík nálgun getur aukið ójöfnuð, dregið úr forvörnum og endurhæfingu og leitt til meiri kostnaðar annars staðar í heilbrigðiskerfinu til lengri tíma.
Félag sjúkraþjálfara mun áfram beita sér fyrir því að sjúkraþjálfun verði aðgengileg, fagleg og sjálfsagður hluti af opinberri heilbrigðisþjónustu. Félagið hvetur stjórnvöld til raunverulegs samráðs um útfærslur sem varða bæði sjúkraþjálfara og almenning og leggur áherslu á að ákvarðanir um greiðsluþátttöku byggi á skýrum, gagnsæjum og réttum upplýsingum.
